Zapalenie osierdzia – Przyczyny, typowe objawy i sposoby leczenia

0
324

Zapalenie osierdzia jest stanem zapalnym zewnętrznej warstwy serca, czyli worka osierdziowego. Może ono pojawiać się jako powikłanie po grypie. Dane medyczne wskazują, że zapalenie osierdzia jest przyczyną ok. 5% zgłoszeń na oddział pogotowia rachunkowego. Nieleczone zagraża życiu.  Zobacz, jakie są przyczyny, typowe objawy i sposoby leczenia zapalenia osierdzia.

Osierdzie jest dwuściennym workiem obejmującym serca. Zbudowane jest z dwóch blaszek: ściennej i trzewnej. Między nimi znajduje się wąska szczelina, którą lekarze nazywają jamą osierdzie. Kiedy nie występuje stan zapalny to wywołania ją ok. 50 ml płynu surowiczego. Jego celem jest zwilżanie blaszki osierdzia, które w czasie pracy ocierają się o siebie. Rola osierdzia jest ochrona serca podczas urazu oraz uniemożliwienie jego nadmiernego rozciągnięcia się w jamie. W przypadku nieprawidłowości mówimy o zapaleniu osierdzia, które może być infekcyjne lub nieinfekcyjne.

Przyczyny zapalenia osierdzia

Zapalenia osierdzia może wynika z różnych przyczyn. Ustalenie jej jest bardzo ważne, ponieważ warunkuje założenia leczenia. Należy jednak pamiętać, że w ok.1/3 przypadków przyczyn zapalenia osierdzia nie udaje się ustalić.

Najczęściej zapalenie osierdzia wywołane jest przez:

  • infekcje – najczęściej wirusy (np. enterowirusy, wirus HIV czy wirus grypy), bakterie, grzyby, pasożyty (rzadko wywołują zapalenie osierdzia i zwykle u osób z osłabioną odpornością, np. u chorych na AIDS)
  • zawał serca – jak wynika z amerykańskich badań, zapalenie osierdzia występuje u około 10 procent osób po zawale
  • choroby nowotworowe
  • choroby układowe tkanki łącznej – na zapalenia osierdzia są narażeni zwłaszcza chorzy na twardzinę układową, toczeń i reumatoidalne zapalenie stawów
  • przewlekła niewydolność nerek (w zaawansowanej fazie) – może doprowadzić do mocznicowego zapalenia osierdzia
  • niedoczynność tarczycy
  • promieniowanie jonizujące
  • operacje – zapalenie osierdzia jest powikłaniem po operacji serca, cewnikowania serca;
  • zażywanie leków – zapalenie osierdzia wymienia się jako rzadki skutek zażywania niektórych leków np. diuretyków.

W przypadku, gdy przyczyny zapalenia osierdzia nie udaje się odnaleźć, to mówimy o idiopatycznym zapaleniu osierdzia.

Objawy zapalenia osierdzia

Zapalenie osierdzia może występować w postaci ostrej, przewlekłej oraz nawracającej. Podstawowym objawem tej chory jest ból osierdzia. Jest on zlokalizowany za mostkiem, promieniujące od palców do barku, nasila się w pozycji leżącej i zmniejsza w pozycji siedzącej, stojącej i przy pochylaniu się do przodu. Przy przewlekłym zapaleniu osierdzia ból jest umiarkowany.

Innym objawem zapalenia osierdzia jest nierównomierne bicie serca, czyli zaburzenia jego rytmy. W wyniku tego mogą pojawić się duszności czy uczucie braku powietrza, kaszel, gorączka lub stan podgorączkowy, uczucie zmęczenia oraz lęku.

W niektórych przypadkach zapalenie osierdzia sercowego daje objawy wynikające z zastoju żylnego. Za one charakterystyczne dla zapalenia zaciskającego i objawiają się poszerzeniem żył szyjnych, wodobrzusze, powiększoną wątrobą i obrzękami.

Jak zdiagnozować zapalenie osierdzia?

Pierwszym krokiem w diagnozie osierdzia jest wywiad lekarski i osłuchiwanie stetoskopem. Jeśli faktycznie cierpi się na to dolegliwość, to da się usłyszeć charakterystyczne tarcie osierdziowe. Dla potwierdzenia diagnozy pacjent kierowany jest również na EKG, ECHO serca, RTG klatki piersiowej oraz badania krwi. W wynikach badań pacjenta pojawia się odżywione stężenie białka C – Reaktywnego i przyspieszone OB.  W diagnozie zapalenia osierdzia wykonuje się też badanie płynu osierdziowego. Pozwala ono na ustalenie przyczyny zapalenia osierdzia.

Leczenie zapalenia osierdzia

Podstawą leczenia zapalenia osierdzia jest podawanie choremu leków przeciwzapalnych w postaci kwasy acetylosalicylowego lub kolchicyny. W przypadkach, gdy stan zapalny jest zaawansowany, konieczne może być zażywanie sterydów. W terapii mogą być także stosowane inne leki – w zależności od tego, co jest przyczyną choroby. Lekarz może więc przepisać antybiotyki – te podaje się przy bakteryjnych zapaleniu osierdzia.

Zapalenie osierdzia może być leczone w bardziej inwazyjny sposób. Rozwiązania te stosowane są, jeśli w worku osierdziowym znajduje się bardzo dużo płynu. Wtedy lekarz zaleca wykonanie perikardicentezy, czyli zabiegu nakłuwającego worek osierdziowy. W wyniku zabiegu nagromadzony płyn zostaje uwolniony i zapobiega się tamponadzie serca. W niektórych przypadkach konieczne jest chirurgiczne usunięcie osierdzia. Jest to poważna operacja, przy której ryzyko śmierci wynosi 6-12%. Powiązane jest on z trudnościami w wydzielaniu przerośniętego osierdzia od mięśnia sercowego – dochodzi do tego przy zaawansowanej postaci choroby.

Leczenia zapalenia osierdzia w pierwszych fazach powinno odbywać się w szpitalu. Rekonwalescencje można przeprowadzać już w domu.

Powikłania po zapaleniu osierdzia

Nieleczone zapalenie osierdzia jest groźna dla zdrowia i życia. Lekceważenie dolegliwości może doprowadzić do tamponady serca lub zaciskającego zapalenia osierdzia.

[Głosów:0    Średnia:0/5]

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here